DÜNYA’DA VE TÜRKİYE’DE YAMAÇ PARAŞÜTÜ

1900’ların başında, Wright kardeşler başarılı ilk uçuşlarının yanında birkaç parça perde kumaşından yaptıkları bir tür uçurtmayla başka bir havacılık olayına da öncülük etmişlerdir. Daha sonraları esnek yapıya sahip kanatlar üzerinde çalışma ve deneyler yapılmış, 1948’de basit yelken kanatlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmalar sırasında kanatların bir bot, araba ya da bir kişi tarafından yerden kaldırılması önemli bir gelişmeydi.

1961’den sonra kendi şişebilen ve süzülerek uçan paraşüt düşünülmeye başlandı. 1968’de koşarak ya da ayakta kalkış üzerinde makale ve el kitapları yayınlandı. Bununla beraber 1980’lere kadar paraşütle yamaçtan düzenli olarak koşarak kalkış yapılmadı. İlk olarak Fransa ve İsviçre Alp’lerindeki bir grup dağcı, yelken kanat pilotlarına özenerek dik yamaçlardan koşarak kalkış yapmaya başladılar. Böylece yamaç paraşütçülüğü dalında ilk uçuşlar gerçekleşmeye başladı. Giderek yaygınlaşan yamaç paraşütü, Antartika dışında bütün kıtalarda, dağlarda rengârenk görüntüler oluşturmaya devam ediyor.

İlk yamaç paraşütleri, uçaktan yapılan serbest atlayış paraşütlerinin açılışı sırasındaki basınca dayanıklılığına göre dizayn edildi. Ancak daha sonra bunun gerekli olmadığı görüldü ve kubbeler hava geçirmez kumaştan üretilmeye başlandı. Çok kısa bir süre sonra yamaç paraşütleri kökenleri olan serbest atlayış paraşütlerinden çok farklı bir yapı kazandılar ve yüksek kaldırma gücüne sahip aerofoil yapıyla birlikte daha geniş kanat açıklığıyla yelken kanatlara şekil olarak benzemeye başladılar.

Bu gelişmeye paralel olarak eğitim-öğretim programları düzenlendi. Termik ve yamaç rüzgarı kaldırıcılarını kullanarak uzun mesafe uçuşları gerçekleştirildi. Yamaç paraşütlerinin gelişmesine paralel olarak masraflar ve öğrenmek için geçen süre de arttı.

Hızlı gelişmeyle beraber çeşitli ciddi kazalar da olmuş, yüksek emniyet ve performansı arttırmak amacıyla üreticiler her yıl yeni gelişmelerle yamaç paraşütleri üretip bunları teste tabi tutmaya başlamışlardır.

Bugün yamaç paraşütçülüğü en ucuz ve hafif hava aracı ve doğayla iç içe olmasından dolayı geniş bir kitle tarafından tutulup sevilmiş ve dünya sanayi ürünü konumuna gelmiştir.

Türkiye’de yamaçtan koşarak uçuş denemeleri, 1985’te ilk olarak serbest atlayış paraşütleri ile yapılmış, 1988’den itibaren yamaç paraşütleri sınırlı bir kitle tarafından ferdi olarak kullanılmaya başlanmıştır. 1990’lı yıllarda bu spor üniversite kulüplerinin öncülüğünde yayılmaya başlamıştır.

Günümüzde 11 üniversite havacılık kulübünün, 10’dan fazla havacılık derneğinin ve özel eğitim kurumlarının tanıtım ve eğitim faaliyetleriyle Türkiye’de yamaç paraşütü yapan sporcu sayısı 2000’i geçmiştir.

Türkiye’de federasyonun bulunmaması bu sporun yayılması açısından büyük bir dezavantajdır. Son birkaç yıldır üniversite kulüplerinin ve derneklerinin çabalarıyla federasyon oluşumunun temelleri atılmaktadır. İstanbul Üniversitesi Havacılık Klubü de bu oluşum içerisinde bulunmaktadır.